عمر بن خطاب به سعد نوشت كه كوچه‌هاى كوفه را پنجاه ذراع به طور يكسان قرار دهد ، و بازارها از قصر و مسجد تا سراى وليد تا قلائين تا خانه‌هاى ثقيف و اشجع قرار داده شد ، و سايبانهايى از بوريا داشت ، تا دوران خالد بن عبد اللّه قسرى كه بازارها را ساخت و براى هر صنفى سرايى قرار داد و كرانه آنها را به سپاهيان اختصاص داد ، زيرا ده هزار مرد جنگى در كوفه اقامت داشتند . علّامه شيخ على شرقى در مجله اعتدال نجفى ، بخش اول ، صفحه 41 از جلد چهارم تحت عنوان عروبة المتنبّى گويد : كوفه در سال هفدهم ( ه ق ) تبديل به شهر شد . و طى مدت پنج سال به صورت يك شهر كوخ‌نشين درآمده و در دوران مغيره ، ديوارهايى از خشت خام ساخته شد و پس از آن خيمه‌هاى بزرگى برپا شد ، و در روزگار زياد با آجر بنا شد و نخستين جايى كه با آجر ساخته شد ، در خانه‌ها بود . و اولين خانه‌هايى كه بدين شيوه ساخته شد در خيابان كنده كه محله متنبى است ، واقع شده بود . كوفه دو سوى مسجد طرح‌ريزى شد : شرقى و غربى . سمت شرق ، امتياز بيشترى داشت و يمنىها به آب نزديكتر بودند و سمت غرب از آن نزار بود ، و براى اداره آن چهار بخش تشكيل شد و هر بخش ، سرپرستى داشت كه آن را اداره مىكرد . در طرح‌ريزى كوفه ، قسمتى نيز به اردوگاه بزرگ نظامى اختصاص يافت كه طبق تقسيمات نظامى از هفت دسته تشكيل مىشد و هر دسته به يكى از محله‌هايى كه به نام قبيله‌شان شهرت داشت ، مىپيوست . در ابتدا ، كوفه خيابان‌كشى نشده بود ، بلكه اين شهر داراى هفت مجموعه بود كه هر مجموعه از چند قبيله تشكيل مىشد كه در يك سوى شهر اقامت داشتند . عربها در ابتداى ورود به عراق در كنارهء رودخانه‌ها اعم از روستا و غير روستا ساكن مىشدند و خانه‌هاى خود را به شكل هندسى كه از دو خيمه تشكيل شده بود ، مىساختند ، و هنگامى كه رودخانه طغيان مىكرد از ساحلها بالا آمده به خيمه‌هاى بزرگ بصره و كوفه پناه مىبردند . تقسيمات هفتگانهء كوفه به شرح ذيل است : 1 - كنانه و هم پيمانانش و جديله ، اين قبيله‌ها از زمان سعد تا دوران امويان پشتيبان والى كوفه بودند و آنان به اهل عاليه شهرت داشتند ، و تعداد آنها زياد و بتدريج از تعداد